Siapa Moyang Aki

Siapa Moyang Aki

 

Tuan Syed Syeikh Abdul Mutakhir

Aki tidak banyak tahu berkenaan dengan moyang kandung Aki ini.

Namun begitu beliau adalah orang yang teramat hebat dengan ilmu agama, perdagangan dan peperangan.

Beliau ini dikhabarkan adalah seorang lebai yang senantiasa mencari masjid dan surau-surau untuk menyalurkan Ilmu Agama Islam. Ada yang menggelarkannya sebagai Tok Fakeh.

Moyang Aki ini bernasabkan Saidina Hussin Ibnu Saidina Ali cucu Rasulullah SAW.

Sesungguhnya beliau adalah seorang yang amat dihormati dan disegani sehingga Tokku Paloh pun sudi beriparkan beliau.

Moyang Aki ini telah berkahwin dengan adinda kandung Tokku Paloh yang bernama Tuan Seni (Tuan Senik) dan telah dikurniakan 8 orang cahaya mata.

Menurut sumber, beliau mempunyai saudara bernama Tuan Syed Syeikh Abdul Rasyid dan saudara sepupunya bernama Tuan Kuning.

  

Tokku Paloh Secara Ringkas (1817 – 1918)

Dilahirkan pada 1817 di Kampung Cabang Tiga, Kuala Terengganu, beliau adalah nasab ke 32 daripada Rasulullah S.A.W di kalangan keluarga Al-Idrus.

Nasab sebelah bapanya sampai kepada Sayidina Hussein ra, anak Sayidatina Fatimah az-Zahrah ra binti Rasulullah hasil perkahwinan dengan Saidina Ali.

Tokku Paloh yang diterima sebagai penasihat pertama dan utama sultan dalam pelbagai hal itu mendapat pendidikan awal daripada ayahnya sendiri dan beberapa ulama tempatan sebelum mengikut jejak langkah ayahnya mendalami ilmu dan meluaskan pengetahuan di Makkah.

 

Gelaran-gelaran

Nama penuh Tok Ku Paloh ialah Engku Sayyid Abdul Rahman bin Sayyid Muhammad bin Sayyid Zainal Abidin Al-Idrus. 

Saiyid Abdur Rahman Al-Idrus juga mempunyai beberapa nama gelaran, yang paling popular ialah Tok Ku Paloh.

Gelaran lain ialah Engku Sayyid Paloh, Engku Cik, Tuan Cik dan Syaikh al-Islam Terengganu.

 

Tasawuf, Tarikat Dan Pentadbiran

 

Ulama besar itu bukan saja arif dalam ilmu tasawuf dan tereqat, malah beliau pernah menghasilkan kitab dan risalah mengenai soal kerohaniaan. Sekembalinya dari Makkah , Tokku Paloh terus mengajar di masjid peninggalan ayahnya di Kampung Cabang Tiga,Terengganu.

Langkah awal itu diikuti kegiatan lebih mencabar dalam bidang pentadbiran, pemerintahan dan penentangan penjajahan British. Selain memainkan peranan penting untuk menentang British, beliau diamanahkan Sultan Zainal Abidin mentadbir kawasan Paloh disamping mengawasi daerah Hulu Terengganu, termasuk Kuala Berang hingga Cabang Tiga.

Beliau hidup dalam zaman pemerintahan lapan orang Sultan silih berganti dan beliau juga mempunyai pengaruh yang kuat semasa zaman pemerintahan Sultan Zainal Abidin III. Oleh kerana Sayyid Abdur Rahman Al-Idrus atau Tok Ku Paloh berasal daripada keturunan ‘Sayyid’ atau Syed, maka sudah menjadi satu tradisi keturunan itu lebih mengutamakan usaha mempelajari ilmu-ilmu daripada orang yang terdekat dengan mereka. Ayah beliau, Sayyid Muhammad Al-Idrus atau Tok Ku Tuan Besar, pula merupakan seorang ulama besar yang mempunyai kedudukan tertinggi dalam urusan hal ehwal Islam di negeri Terengganu.

 

Guru Dan Rakan Muzakarah

Tok Syaikh Duyong amat menyayangi Tok Ku paloh kerana anak muridnya itu amat taat, alim, warak dan mempunyai ciri-ciri ketokohan dalam bidang keagamaan dan memiliki karamah.

Selepas itu, Tok Ku Paloh melanjutkan pelajarannya di Makkah.

Di sana beliau bersahabat dengan Syaikh Muhammad Zain bin Mustafa al-Fathani, Syeikh Abdul Qadir bin Abdul Rahman al-Fathani, Syeikh Nawawi al-Bantani, Syeikh Nik Mat Kecik al-Fathani yang juga merupakan anak kelahiran Sungai Duyung Kecil, Terengganu dan ramai lagi.

Antara orang yang menjadi guru mereka di Makkah ialah Sayyid Ahmad bin Zaini Dahlan dan Syaikh Muhammad bin Sulaiman Hasbullah al-Makki.

Tok Ku Paloh sangat arif tentang ilmu tasawuf dan tarekat. Dalam hal ini, beliau telah mengarang kitab dan risalah mengenai persoalan kerohanian.

Setelah berada di Makkah selama 10 tahun, Tok Ku Paloh pulang sebagai seorang tokoh ulama besar, seorang yang amat warak dan juga terkenal sebagai pemimpin kerohanian yang mengembangkan tarekat Naqsyabandiyyah.

Setelah pulang dari Makkah, Tok Ku Paloh telah memulakan pengajarannya di masjid peninggalan ayahnya di Kampung Cabang Tiga, Kuala Terengganu. Ini merupakan langkah awal beliau untuk berkhidmat kepada masyarakat sebelum melangkah kepada kegiatan yang lebih mencabar, bukan sahaja dalam bidang pentadbiran dan pemerintahan, malah berjihad menentang kemungkaran dan penjajahan British.

Di antara anak murid Tok Ku Paloh ialah Sultan Zainal Abidin III,  Haji Abdur Rahman Limbung, Tuan Haji Muhammad Shafei Losong, Sayyid Saggaf bin Sayyid Abdul Rahman (Engku Kelana), Haji Dollah Langkawi, Haji Muhammad Syam Pahang, Sayyid Abu Bakar (Tuan Embong) dan Sayyid Akil (Tuan Pengeran Engku Seri Bijaya Sura).

 

tokkupaloh

Tokku Paloh Syed Abdul Rahman Al-Idrus adalah Moyang Aki iaitu titisan ke-32 daripada Rasulullah

 

Adik Beradik Tokku Paloh

Ayahanda Tok Ku Paloh pula adalah:

Sayyid Muhammad bin Zainal Abidin Hussain al-Aidarus

Zainal Abidin Hussain bin Mustafa al-Aidarus (Tok Ku Tuan Besar Syaikh al-Ulama Paduka Indera pada zaman pemerintahan Baginda Omar).

Tok Ku Paloh merupakan anak kedua daripada perkahwinan Tok Ku Tuan Besar dengan isteri pertamanya iaitu Hajjah Aminah.

Tok Ku Paloh mempunyai beberapa orang adik-beradik. Ada yang seibu sebapa dan ada juga yang berlainan ibu.

Adik-beradik kandung Tok Ku Paloh ialah

1. Sayyid Zain al-Aidrus yang digelar dengan Engku Sayyid Seri Perdana,

2. Tok Ku Paloh (Engku Sayyid Abdul Rahman bin Sayyid Muhammad al-aidrus)

3. Sayyid Ahmad al-Aidrus digelar Tuan Ngah Seberang Baroh,

4. Sayyid Mustafa al-Aidrus yang digelar Tuan Dalam dan

5. Sayyid Hassan yang dikenali Tuan Senik Parit.  

Adik-beradiknya selain yang disebut itu ialah:

 Sayyid Abu Bakar atau digelar dengan nama Tuan Embong Solok atau Tuan Kecik,

Sayyid Abdul Kadir yang dikenali sebagai Engku Sayyid Syaikh Aishadat

dan Sayyid Hussain juga digelar Tuan Muda Wakaf.

Manakala adik beradik perempuannya pula terdiri daripada:

Tuan Nik,

Tuan Hitam,

Tuan Senik (Tuan Seni – Isteri kepada Moyang Aki, Tuan Syeikh Syed Abdul Mutahir),

Tuan Puteh,

Tuan Mariam,

Tuan Saripah

dan Tuan Wook

 

 

 

Advertisements

Tags: , ,


%d bloggers like this: